|
|
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
|
|
Primate Primate is 'n baie interessante groep soogdiere. Primate sluit in diere soos die gorillas en sjimpansees, orang-oetangs van Borneo en kleine aapsoorte, soos gibbons of langarmape. Daar is nog ander soos die bobbejaangroepe, die lemurs en die dwergapies. Gorillas is groot diere wat sterk is, tot so veel as 400 pond kan weeg en so groot as 6 voet hoog kan staan. Hulle woon saam in familiegroepe of troppe en is 'n bedreigde spesie weens die jag op hulle. Oorlog, die verwoesting van die woude waarin hulle leef en kos moet vind, en die mens se sinnelose jag het hulle byna tot uitsterf gedruk. |
|||||||||||||
|
Die orang-oetang met sy roesbruin hare is die tweede
grootste van die groep van primate. Waar gorillas meestal op die grond
te kry is, is hulle eintlik merendeels in bome te siene. Hulle bou
hul "nes" of rus- en slaapplek met takke. Die geweldige belangstelling
in hierdie diere en hul bewaring het daartoe gelei dat spesiale
tou-wandel-areas geskep is, sodat toeriste die diere in die natuurlike
omgewings kan besigtig. Die bobbejane is welbekend in Afrika, maar vir buitelandse besoekers is die bobbejaan iets hoogs amusants om te sien. Bobbejane, wat ook in familiegroepe woon, was iets allerdaags op plase so kort as 50 jaar gelede, maar met die verstedeliking het bobbejane se natuurlike leefareas vernietig geraak. Bobbejane eet vrugte, veldknolle en plante, wurms en insekte, ens. Ou Kees kom in talle letterkundige Afrikaanse werke voor, omdat die interessante feite en vertellinge oor die diere, asook hulle manewales, skrywers aanspoor en boei. Daar is ook oulike aapsoorte, soos die tipiese grysapies van Afrika, wat veral die gebiede langs die groot Afrikariviere, as woon en leefplekke geniet, omdat groot Soet- en Apiesdoringbome sulke gewilde boomsoorte vir hulle is. Daar is talle soorte grysapies en hulle eet heerlik aan goed soos bessies, wildevrugte en boomgom. Nog soorte om hiermee saam te noem is die mangabeis, die makake, die mandril van Wes-Afrika en die syapie (van die Malabarkus) met sy pragtige wit manteltjie op die rug. Die langarmape of slingerape, soos die neusape en brulape, is baie soepel en atleties en die lang stert word soos 'n ekstra hand gebruik. Langarmape kom in 'n verskeidenheid kleure voor. Vanaf wit, room, grys en bruin tot swart. Hulle word bv aangetref in China se woude, asook in plekke soos Maleisië.
Die Suid-Amerikaanse woude spog met hul eie primate, soos die wolaap en daar is baie kleiner soort apies te vinde in die woude. Onder hulle is die Kapusynerapie, 'n baie onrustige soort diertjie en die spinnekop-apie met die oulike parmantige gesiggie. Daar is ook die eekhoringagtige dwergapies of marmosette. Die primate is 'n besondere groep soogdiere waaroor mens nie maklik uitgepraat sal raak nie. Wetenskaplikes ontdek ook nog gedurig nuwe dinge oor hulle. Ape en bobbejane het die mens so beïndruk, dat ons bv. baie aap en bobbejaan uitdrukkings geskep het.
is almal bekende uitdrukkings wat daagliks gebruik word in Afrikaans. Boonop is daar ook nog talle bome, blomme of dier- en plantname met die woord aap of bobbejaan in soos: apievanger, bobbejaanskoen, apekos, bobbejaanslinger, bobbejaantjies, bobbejaanklapper, aapkop, bobbejaankos, bobbejaankers, apiesdoring, ens. Om jou soos 'n bobbejaan te gedra, is swak maniere en dis niks lekker om 'n aap te wees nie, maar vir aapstreke moet mens soms tydmaak om die spanning, wat die daaglikse take oplaai, so effe te probeer verlig. Vir meer oor primate sien ook:
|
||||||||||||||
die aap uit die
mou laat
|
|
|
|
|
|
